Στήλη ” Γνώμη” από το ” ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ”. Δημοσιεύθηκε στις 10/12/2023
Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας, καθώς αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο
και τη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες.
Τα τελευταία χρόνια, η θνησιμότητα από τον καρκίνο του μαστού
έχει μειωθεί σημαντικά, τόσο λόγω της προόδου των συστηματικών θεραπειών όσο και των εξελίξεων στη χειρουργική του μαστού
αλλά και της ακτινοθεραπείας. Υπολογίζεται ότι το 2020 πραγματοποιήθηκαν 2,3 εκατ. νέες διαγνώσεις καρκίνου του μαστού
σε γυναίκες, ενώ ο ανδρικός καρκίνος του μαστού αποτελεί μόλις το 1% του συνόλου των διαγνώσεων. Από το σύνολο των ασθενών που έχουν
διαγνωσθεί με πρώιμο καρκίνο του μαστού, περίπου 20%-25% θα αναπτύξει μεταστατική νόσο. Επίσης, δυστυχώς το 20% των
ασθενών με καινούργια διάγνωση καρκίνου μαστού εμφανίζεται εξαρχής με μεταστατική νόσο. Οι συνηθέστερες μεταστατικές εστίες είναι τα οστά, το ήπαρ, ο πνεύμονας και ο εγκέφαλος. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι
καινούριες θεραπείες έχουν βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση της νόσου αλλά και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
H θεραπευτική στρατηγική όσον αφορά στη θεραπεία του μεταστατικού
καρκίνου του μαστού, θα πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν τα χαρακτηριστικά της νόσου, η έκφραση οιστρογονικών υποδοχέων
καθώς και του υποδοχέα HER2, μίας πρωτεΐνης η οποία εντοπίζεται στην επιφάνειατων κυττάρων του μαστού και εμπλέκεται
στη φυσιολογική κυτταρική ανάπτυξη. Οι προηγούμενες θεραπείες που έχει λάβει η ασθενής, η έκταση της νόσου, οι συννοση-
ρότητες, η κλινική εικόνα αλλά και η επιθυμία της ασθενούς, θα παίξουν σημαντικό ρόλο στο σχεδιασμό και την επιλογή της θεραπευτικής στρατηγικής. Οι ασθενείς με νόσο που εκφράζει ορμονικούς υποδοχείς,
μπορούν να έχουν μεγάλο όφελος από την ορμονοθεραπεία, η οποία αποτελεί την πρωταρχική θεραπευτική επιλογή. Η επιλογή της κατάλληλης ορμονικής θεραπείας εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το αν η ασθενής είναι προ ή μετεμμηνοπαυσιακή και το εάν έχει λάβει ορμονοθεραπεία στο παρελθόν. Τα τελευταία χρόνια, η προσθήκη CDK4/6 αναστολέων στη θεραπεία του μεταστατικού ορμονοευαίσθητου καρκίνου του μαστού έχει βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση
των ασθενών. Οι CDK4/6 αναστολείς αποκλείουν τη δράση των ενζύμων, τα οποία είναι σημαντικά για τη ρύθμιση του τρόπου ανάπτυξης και διαίρεσης των κυττάρων. Οι τρεις εγκεκριμένοι αναστολείς που είναι
διαθέσιμοι σήμερα είναι το ribociclib, το palbociclib και το abemaciclib
Ακόμη, σε ασθενείς που εμφανίζουν πρόοδο νόσου μετά από θεραπεία με ορμονοθεραπεία αναστολέα αρωματάσης, η νχορήγηση ενός mTOR αναστολέα θεωρείται ότι μπορεί να αναστρέψει την αντίσταση
που δημιουργείται. Περίπου 40% των ασθενών με ορμονοευαίσθητη νόσο φέρουν μετάλλαξη στο PIΚ3CA γονίδιο και πλέον μπορούν να λάβουν θεραπεία με τον από του στόματος χορηγούμενο αναστολέα alpelisib μετά από πρόοδο νόσου σε ορμονοθεραπεία. Πρόσφατα, σημειώθηκε ακόμα μία σημαντική εξέλιξη στην ορμονοθεραπεία, που αφορά ένα ποσοστό 20%-40% των ασθενών οι οποίες θα εμφανίσουν τη γονιδιακή μετάλλαξη ESR1, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αντίσταση στις καθιερωμένες ορμονικές θεραπείες. Για αυτές τις ασθενείς, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων ενέκρινε τη χρήση του elacestrant, το οποίο έχει επιδείξει ισχυρή αντικαρκινική δράση, αναστέλλοντας και καταστρέφοντας τους οιστρογονικούς υποδοχείς. Πρόκειται για μία από του στόματος χορηγούμενη μονοθεραπεία, η οποία αυξάνει σημαντικά το χρόνο επιβίωσης χωρίς επιδείνωση της νόσου και είναι διαθέσιμη και στην Ελλάδα.
Η έρευνα και οι μελέτες νέων θεραπευτικών επιλογών
για τον καρκίνο του μαστού ανοίγουν συνεχώς νέους
ορίζοντες για την κατανόηση της παθογένειας και τις δυνατότητες πρόληψης και θεραπείας της νόσου.
Η κλασική χημειοθεραπεία η κλασική χημειοθεραπεία εξακολουθεί να
αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για νόσο που δεν εκφράζει ορμονικούς υποδοχείς αλλά και για ορμονοευαίσθητη νόσο μετά από διαδοχικές προσπάθειες ή αποτυχία της ορμονοθεραπείας. Ειδικά για τον καρκίνο του μαστού που δεν εκφράζει ορμονικούς υποδοχείς οιστρογόνων και προγεστερόνης αλλά ούτε και την ογκοπρωτεΐνη HER2 και ονομάζεται
τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού, η καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή περιλαμβάνει τη χημειοθεραπεία. Ωστόσο, πρόσφατα η προσθήκη ανοσοθεραπείας με τη χορήγηση pembrolizumab μαζί με χημειοθεραπεία φάνηκε ότι βελτιώνει την επιβίωση των ασθενών με CPS≥10. Ακόμη, ένα νέο συζευγμένο με φάρμακο αντίσωμα, το sacituzumab govitecan έλαβε πρόσφατα έγκριση για ασθενείς που έχουν λάβει τουλάχιστον δύο γραμμές θεραπείας για τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού. Για τις ασθενείς με νόσο που εκφράζει τον HER2 υποδοχέα, η χορήγηση στοχευμένης για το HER2 θεραπείας έχει αλλάξει ριζικά την πρόγνωση. Η χορήγηση συνδυ-
ασμού trastuzumab – pertuzumab μαζί με χημειοθεραπεία αποτελεί την καθιερωμένη επιλογή για 1ης γραμμής θεραπεία. Ενα νέο συζευγμένο με φάρμακο αντίσωμα, το famtrastuzumab deruxtecan-nxki, προσφέρει
όφελος σε ασθενείς από τη δεύτερη γραμμή θεραπείας, αυξάνοντας σημαντικά την επιβίωση και το διάστημα ελεύθερο προόδου νόσου των ασθενών. Τέλος, διάφοροι αναστολείς τυροσινικής κινάσης όπως το
lapatinib και το tucatinib, αποτελούν επίσης θεραπευτικές επιλογές για το μεταστατικό HER2 θετικό καρκίνο του μαστού. Η έρευνα και οι μελέτες νέων θεραπευτικών επιλογών για τον καρκίνο του μαστού ανοίγουν συνεχώς νέους ορίζοντες για την κατανόηση της παθογένειας και τις δυνατότητες πρόληψης και θεραπείας της νόσου.